Phân tích một tác phẩm thơ bài Giễu người thi đỗ
Tú Xương là nhà thơ viết về thể loại trào phúng hay, một trong số đó phải kể đến bài thơ Giễu người thi đỗ
Dàn ý
Mở bài:
Giới thiệu vấn đề cần nghị luận:
Thân bài:
- Phong cách nhà thơ Tú Xương: Tú Xương là một người thơ, một nhà thơ với nhiều công đức trong cuộc trường kỳ xây dựng tiếng nói văn học của dân tộc Việt Nam
- Hoàn cảnh sáng tác: Những tâm sự của nhà thơ chính là tiếng lòng của một người đang chấp nhận số phận cuộc đời đã sáng tác ra bài thơ này
- Phân tích hai câu thơ đầu:
+ Hai câu thơ đầu nói đến cảnh thi cử xưa, hình ảnh một nền nho học đang thoái hóa và cảnh nghèo khó của dân trong hoàn cảnh đất nước.
+ Lời lẽ chứa đựng những yếu tố như giễu cợt, mỉa mai, cường điệu, châm biếm, từ đó phê phán những điều tiêu cực, lỗi thời, xấu xa trong xã hội
+ Một câu được viết giống câu hỏi nhưng cuối câu lại có dấu chấm than thể hiện thái độ bối rối
+ Hình ảnh một xã hội phức tạp hỗn độn của buổi đầu thực dân Pháp đặt ách thống trị trên đất nước
- Phân tích 2 câu thơ cuối:
+ Một nhân vật xuất hiện trong một hoàn cảnh nhưng nhà thơ nhận diện nhân vật đó bằng hai cách diễn đạt khác nhau
+ Trong hai câu thơ đầu, những từ ngữ tác giả dùng để gọi các sĩ tử là ‘’một đàn thằng hỏng
+ Vẻ ngoài thì trang trọng nhưng thực tế thì khiếm nhã, mỉa mai
+ Đây là cách thể hiện giọng điệu tiếng cười đả kích của bài thơ.
Kết bài:
Nội dung chính bài thơ
![Phân tích một tác phẩm thơ bài Giễu người thi đỗ](https://api.hocmai360.com/storage/uploads/images/phan-tich-mot-tac-pham-tho-bai-gieu-nguoi-thi-do_1.jpg)
Bài mẫu
Nhà văn Nguyễn Tuân đã từng nói:"Tú Xương là một người thơ, một nhà thơ với nhiều công đức trong cuộc trường kỳ xây dựng tiếng nói văn học của dân tộc Việt Nam”. Mặc dù ông ra đi khi tuổi đời còn quá trẻ song Trần Tế Xương đã để lại một gia tài văn học vô cùng phong phú cho thi ca, văn học nước nhà. Một trong những tác phẩm thể hiện rõ nét phong cách sáng tác ông là bài thơ Giễu người thi đỗ. Bài thơ nói đến thực trạng những người tri thức xã hội Việt Nam lúc bấy giờ.
Trần Tế Xương là một trong những nhà thơ trào phúng nổi tiếng của Việt Nam. Cuộc đời có rất nhiều cay đắng, tuy con đường thi cử luôn lận đận nhưng gia tài văn học thì cực kỳ ấn tượng với rõ thái độ khôi hài, thậm chí có chút ngông nghênh. Những tâm sự của nhà thơ chính là tiếng lòng của một người đang chấp nhận số phận cuộc đời, phải sống trong môi trường thị dân đang bị chi phối sâu sắc bởi chế độ thực dân nửa phong kiến.
Một đàn thằng hỏng đứng mà trông,
Nó đỗ khoa này có sướng không!
Hai câu thơ đầu nói đến cảnh thi cử xưa, hình ảnh một nền nho học đang thoái hóa và cảnh nghèo khó của dân trong hoàn cảnh đất nước. Trong hai câu thơ đầu, những từ ngữ tác giả dùng để gọi các sĩ tử là ‘’một đàn thằng hỏng’’. Lời lẽ thô lỗ và thô thiển, kèm theo thái độ chỉ trích và mỉa mai. Lời lẽ chứa đựng những yếu tố như giễu cợt, mỉa mai, cường điệu, châm biếm, từ đó phê phán những điều tiêu cực, lỗi thời, xấu xa trong xã hội. Đó chính là điểm nổi bật trong thơ trào phúng xưa. Nhà thơ xem những thằng dù đỗ đạt hay hỏng với thái độ mỉa mai, chỉ trích. Dù có đỗ đạt thì cũng rất đáng chê cười. Sĩ tử đến trường thi vốn được rất nhiều người trân trọng, đối với những người đỗ đạt thì lại được mọi người yêu mến hơn. Bản thân những người đi thi đều là những người tài giỏi, thông minh, luôn có phong thái ung dung, chững chạc, không sợ khó khăn.
Mà đến với câu thơ này nhà thơ lại có thái độ mỉa mai hơn là khen ngợi họ. Dấu chấm than ở cuối dòng thơ: ‘’ Nó đỗ khoa này có sướng không!’’. Một câu được viết giống câu hỏi nhưng cuối câu lại có dấu chấm than thể hiện thái độ bối rối.Việc đỗ khoa là điều mong mỏi mà mỗi sĩ tử muốn đạt đến nhưng tác giả lại nói một câu ‘’có sướng không’’. Điều này chứng tỏ việc thi cử hết sức nhốn nháo. Hình ảnh một xã hội phức tạp hỗn độn của buổi đầu thực dân Pháp đặt ách thống trị trên đất nước. Sự miêu tả chân thực, trần trụi của hình ảnh, ngôn từ không chỉ mang tính châm biếm mà còn tạo ra những tiếng cười hài hước, trong tiếng cười chúng ta không khỏi nghẹn ngào, cay đắng, xót xa cho những người sống một cuộc đời vị tha. Nếu như hai câu thơ đầu đối tượng châm biếm là các sĩ tử thì đến hai câu cuối tác giả đã châm biếm thêm bọn thực dân. Đó chính là điểm nổi bật trong thơ trào phúng con người chống lại được những lạc hậu, thoái hóa, đả kích và vạch mặt kẻ thù.
Trên ghế bà đầm ngoi đít vịt,
Dưới sân ông cử... ngỏng đầu rồng.
Một nhân vật xuất hiện trong một hoàn cảnh nhưng nhà thơ nhận diện nhân vật đó bằng hai cách diễn đạt khác nhau: bà đầm, mụ đầm. mang tính chất cung kính, thể hiện sự kính trọng đối với người đi trước nhưng đằng sau đó lại là một từ thô tục với hình ảnh thô tục, khinh thường. Hai đối lập có hình thức tưởng chừng như trái ngược nhau (trên – dưới, bà – ông, đít – đầu, vịt - rồng) nhưng cả hai đều khắc họa những nhân vật đáng bị chế giễu và biếm họa..Tác giả đã sắp xếp bà đầm ở trên ghế ở câu thơ trước; ông cử dưới sân ở câu thơ sau. Sự khác biệt này phản ánh hai giọng điệu khác nhau của tiếng cười trào phúng. Vẻ ngoài thì trang trọng nhưng thực tế thì khiếm nhã, mỉa mai. Nếu như tác giả thay từ’’bà đầm’’ cho ‘’mụ đầm’’ thì đã thể hiên rõ thái độ khinh ghét ngay từ đầu, điều đó sẽ làm câu thơ mất giá trị nghệ thuật, không tạo điểm nhấn cho thể loại thơ trào phúng.Tác giả dùng từ bà đầm để tỏ vẻ ngoài trang trọng nhưng sâu bên trong lại châm biêm, khinh ghét. Đây là cách thể hiện giọng điệu tiếng cười đả kích của bài thơ. Sử dụng những từ ngữ suồng sã, khinh thị nhằm mục đích cảnh tỉnh sự tha hoá đạo đức đang diễn ra tràn lan trong xã hội đương thời. Việc sử dụng ngôn ngữ thô tục và khinh thường nhằm cảnh báo sự suy đồi đạo đức đang phổ biến trong xã hội đương thời.
Bài thơ tiêu biểu cho thể loại trào phúng Việt Nam. Bài thơ phê phán chế độ thi xưa, qua đó có thái độ căm ghét về bọn thực dân Pháp.