Soạn văn 8 bài Gió lạnh đầu mùa ngắn nhất

Hướng dẫn Soạn văn 8 bài Gió lạnh đầu mùa ngắn nhất. Trả lời toàn bộ câu hỏi trong SGK Ngữ văn 8 Cánh diều chi tiết, đầy đủ bám sát chương trình học.


I. Tìm hiểu chung về tác phẩm


1. Tác giả Thạch Lam

- Thạch Lam (1910-1942), tên khai sinh là Nguyễn Tường Vinh, sinh ra Hà Nội, lúc nhỏ sống ở quê ngoại Cẩm Giàng, Hải Dương.

- Ông thử sức với nhiều thể loại như tiểu thuyết, truyện ngắn, tùy bút, … nhưng thành công nhất ở thể loại truyện ngắn. Truyện ngắn của ông giàu cảm xúc, lời văn bình dị, đậm chất thơ. Nhân vật chính thường là những con người nhỏ bé, cuộc sống nhiều vất vả, cơ cực mà tâm hồn vẫn tinh tế, đôn hậu. Tác phẩm của ông ẩn chứa niềm yêu thương, trân trọng đối với thiên nhiên, con người, cuộc sống.

- Các tập truyện ngắn tiêu biểu: Gió đầu mùa, Nắng trong vườn, Sợi tóc, …  


2. Tìm hiểu tác phẩm Gió lạnh đầu mùa

a. Thể loại và xuất xứ

Gió lạnh đầu mùa thuộc thể loại truyện ngắn, trích trong tập truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa”, xuất bản năm 1937.

b. Bố cục bài Gió lạnh đầu mùa

Gió lạnh đầu mùa có bố cục gồm 3 phần:

+ Phần 1 (Từ đầu đến rơm rớm nước mắt): Cảnh sinh hoạt trong gia đình Sơn ngày gió đầu mùa.

+ Phần 2 (Tiếp đến ấm áp vui vui): Cảnh hai chị em Sơn cùng vui chơi và chia sẻ áo ấm cho Hiên.

+ Phần 3 (Còn lại): Sự lo lắng của Sơn và cảnh mẹ Hiên trả lại áo.

c. Nội dung và giá trị nghệ thuật

* Giá trị nội dung

Gió lạnh đầu mùa thể hiện tình thương giữa con người với nhau trong hoàn cảnh khổ cực, khắc nghiệt.

* Giá trị nghệ thuật

Nghệ thuật tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm tinh tế cùng các thủ pháp đối lập, miêu tả tâm lí xuất sắc.


II. Trả lời câu hỏi sách giáo khoa

Soạn văn 8 bài Gió lạnh đầu mùa ngắn nhất

Đọc hiểu 


Câu 1 trang 19 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Những chi tiết nào cho thấy trời rất lạnh?

Lời giải:

Những chi tiết cho thấy trời rất lạnh là đất khô trắng; trời không u ám, toàn một màu trắng đục; mọi người mặc áo rét; những cây lan trong chậu, lá rung động sắt lại vì rét;...


Câu 2 trang 21 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Tại sao lũ trẻ thấy chị em Sơn thì tỏ ra vui mừng nhưng không dám vồ vập?

Lời giải:

Lũ trẻ thấy chị em Sơn thì tỏ ra vui mừng nhưng không dám vồ vập vì chúng thấy chị em Sơn có quần áo mới rất đẹp nhưng vì lo sợ sự nghèo hèn của mình nên không dám lại gần. 


Câu 3 trang 21 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Các câu đối thoại ở đây cho thấy thái độ gì của bọn trẻ?

Lời giải:

Các câu đối thoại cho thấy sự hiếu kỳ của lũ trẻ về bộ quần áo của Sơn, bởi với chúng những bộ quần áo thế này rất đắt tiền và chỉ có thể mua ở Hà Nội.


Câu 4 trang 22 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Hoàn cảnh của Hiên thế nào?

Lời giải:

Hoàn cảnh của Hiên rất nghèo, chỉ có nghề đi mò cua bắt ốc, vào trời đông giá rét cũng không có bộ quần áo tử tế để giữ ấm.


Câu 5 trang 22 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Tại sao Sơn thấy “ấm áp vui vui”?

Lời giải:

Sơn cảm thấy ấm áp vui vui vì đã có thể giúp đỡ được cho Hiên, giúp Hiên không bị lạnh trong trời đông giá rét.


Câu 6 trang 22 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Tâm trạng lo sợ của hai chị em Sơn được thể hiện qua những chi tiết nào?

Lời giải:

Tâm trạng lo sợ của hai chị em Sơn được thể hiện qua những chi tiết: Sơn lo quá, sắp ăn bỏ bữa, đứng dậy, van; hai chị em Sơn đi tìm Hiên đòi lại áo; hai chị em đổ lỗi cho nhau về chiếc áo khi không tìm thấy Hiên.


Câu 7 trang 23 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Vì sao chị em Sơn cho cái áo ấy lại có thể bị mẹ mắng?

Lời giải:

Chị em Sơn cho cái áo ấy lại có thể bị mẹ mắng vì chiếc áo ấy là chiếc áo của bé Duyên - em gái của Sơn đã mất từ lâu và nó là kỷ vật quý giá của bé Duyên mà mẹ Sơn giữ gìn.


Câu 8 trang 23 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Câu nói của mẹ Hiên thể hiện điều gì?

Lời giải:

Câu nói của mẹ Hiên thể hiện rằng bà là một người có lòng tự trọng, dù nghèo khó nhưng không tham lam. Khi thấy con mặc chiếc áo của bé Duyên, mẹ của Hiên đã dắt con gái sang trả lại chiếc áo ấy.


Câu 9 trang 23 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Kết thúc truyện có gì bất ngờ?

Lời giải:

Kết thúc truyện gây bất ngờ ở chỗ mẹ Sơn không những không mắng hai chị em mẹ còn thương hai đứa hơn và mẹ con Hiên cũng được mẹ Sơn cho vay tiền để may áo ấm cho Hiên.

CH cuối bài 


Câu 1 trang 24 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Hãy tóm tắt nội dung chính của truyện Gió lạnh đầu mùa. Xét về cốt truyện, văn bản Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam) và Tôi đi học (Thanh Tịnh) có gì giống nhau?

Lời giải:

- Tóm tắt truyện: Một buổi sáng, Sơn thức dậy và cảm nhận được mùa đông đã đến. Chị và mẹ Sơn đều đã dậy, ngồi quạt hỏa lò để pha nước chè uống. Mọi người trong nhà đều đã mặc áo ấm. Riêng Sơn được mẹ mặc cho một cái áo vệ sinh màu nâu sẫm với một cái áo dạ khâu chỉ đỏ. Hai chị em ra ngoài chơi. Những đứa trẻ trong xóm nhìn thấy chị em Sơn với những chiếc áo ấm liền đến gần xuýt xoa khen ngợi. Chị Lan nhìn thấy Hiên đứng ở xa, liền đến gần hỏi han. Nhà nghèo, Hiên không có áo ấm để mặc. Sơn nhìn thấy động lòng thương, nói với chị Lan về nhà lấy chiếc áo bông cũ cho Hiên mặc. Khi nghe người vú già nói, sợ mẹ mắng, Sơn và Lan sang nhà Hiên đòi áo nhưng không có ai ở nhà. Về nhà thì thấy mẹ Hiên đang ngồi nói chuyện với mẹ mình. Mẹ Sơn thấy nhà Hiên nghèo khổ bèn cho mẹ Hiên mượn năm hào may áo ấm cho con. Khi mẹ con Hiên ra về, mẹ Sơn ôm hai con vào lòng rồi hỏi: “Hai con tôi quý quá, dám tự do lấy áo đem cho người ta, không sợ mẹ mắng ư?”.

- Xét về cốt truyện, văn bản Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam) và Tôi đi học (Thanh Tịnh) đều nói đến những điều giản đơn, gần gũi, xoay quanh về sự việc xảy ra trong đời thường của con người nhưng dễ dàng chạm lấy trái tim của bạn đọc về sự chiêm nghiệm trong cuộc sống.


Câu 2 trang 24 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Những chi tiết nào trong truyện giúp em hình dung ra bối cảnh chị em Sơn cho chiếc áo bông? Bối cảnh ấy cho em biết gì về cuộc sống được miêu tả trong truyện?

Lời giải:

- Những chi tiết trong truyện giúp em hình dung ra bối cảnh chị em Sơn cho chiếc áo bông: lũ trẻ ăn mặc không khác với ngày thường, run lên vì rét, môi chúng tím lại, da thịt thâm đi; Hiên đứng co ro bên cột quán, trên người chỉ mặc một chiếc áo rách tả tơi hở cả lưng và tay;...

- Bối cảnh này cho thấy cuộc sống đủ đầy của chị em Sơn nhưng đó chỉ là số ít trong xã hội xưa, phần lớn là những hoàn cảnh nghèo khổ của những gia đình lao động nơi miền quê nghèo trong thời kì này.


Câu 3 trang 24 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Phân tích diễn biến tâm trạng của Sơn trước và sau khi cho chiếc áo. Chi tiết nào làm em chú ý và xúc động nhất? Vì sao?

Lời giải:

- Trước khi cho chiếc áo: Sơn rất thương cho hoàn cảnh của Hiên và những đứa trẻ trong xóm, đồng thời cũng nhớ về em Duyên ngày trước.

- Sau khi cho chiếc áo: Sơn cảm thấy ấm áp vui vui.

Chi tiết làm em chú ý xúc động nhất là lúc hai chị em Sơn quyết định mang cho Hiên chiếc áo của bé Duyên, chi tiết ấy cho thấy hai chị em Sơn là những đứa trẻ tốt bụng, có lòng thương xót với những người bất hạnh hơn mình.


Câu 4 trang 24 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Nhận xét về thái độ và cách ứng xử của hai bà mẹ (mẹ Sơn và mẹ Hiên) trong phần cuối của truyện. Theo em, vì sao mẹ Sơn lại không hài lòng khi chị em Sơn cho Hiên chiếc áo bông ấy?

Lời giải:

Thái độ và cách ứng xử của hai bà mẹ trong truyện tuy khác nhau nhưng đều thể hiện những tính cách phẩm chất điển hình của các bà mẹ Việt Nam thời kì ấy. Mẹ Sơn rất điềm tĩnh, quan tâm và yêu thương con cái và với cả người khác. Mẹ Hiên thì lại là một người có lòng tự trọng cao, không tham lam thứ không phải là của mình nhưng cũng vô cùng yêu thương con.

Theo em, mẹ Sơn lại không hài lòng khi chị em Sơn cho Hiên chiếc áo bông ấy vì đó là  chiếc áo kỉ vật của em Duyên, hai chị em Sơn chưa hỏi ý kiến của mẹ mà đã tự ý đem đi cho.


Câu 5 trang 24 SGK Ngữ văn 8 tập 1

Có người cho rằng, truyện Gió lạnh đầu mùa chỉ có ý nghĩa đơn giản là việc cho chiếc áo bông cũ. Em có đồng ý không? Vì sao? Theo em, truyện ngắn này có ý nghĩa như thế nào?

Lời giải:

Em không đồng ý với ý kiến đó vì tâm hồn Thạch Lam giàu tình thương và quý trọng người nghèo, ông đã dành cho tuổi thơ những trang văn đậm đà, trong sáng. Và ta càng thấy rõ tình nhân đạo thấm đẫm làm nên chất thơ trong truyện ngắn Thạch Lam. Vì thế, truyện "Gió lạnh đầu mùa" mãi mãi để lại trong lòng người sự ấm áp của tình người và tình đời. Đúng, "người nhân hậu là người đáng quý trọng, đáng yêu nhất".

Nguyễn Hoài Linh
30/11/2023
Đánh giá bài viết
icon-make-question icon-make-question