Soạn văn 7 bài Cuộc chạm trán trên đại dương ngắn nhất

Hướng dẫn Soạn văn 7 bài Cuộc chám trán trên đại dương ngắn nhất. Trả lời toàn bộ câu hỏi trong SGK Ngữ văn 7 kết nối tri thức chi tiết, đầy đủ bám sát chương trình học.


I. Tác giả - tác phẩm


1 Tác giả

- Giuyn Véc-nơ (Jules Gabriel Verne): (1828-1905), là nhà văn người Pháp, sinh tại thành phố Nantes, Pháp. Ngoài tiểu thuyết ông còn soạn kịch, viết truyện ngắn, tự truyện,...

- Véc- nơ là anh cả trong một gia đình năm người con của ông Pierre Verne, một luật sư và mẹ là bà Sophie Allote de la Fuye Verne, con gái của một gia đình tư sản chuyên làm chủ tàu buôn

- Được xem là “cha đẻ” của thể loại truyện khoa học viễn tưởng.

- Những truyện khoa học viễn tưởng nổi tiếng: Hành trình vào Tâm Trái Đất (1864), Từ Trái Đất tới Mặt Trăng (1965), Hai vạn dặm dưới biển (1870), Vòng quanh thế giới trong 30 ngày (1873), Năm 2889 (1889),...


2. Tác phẩm

a. Thể loại

Tác phẩm thuộc thể loại tiểu thuyết

b. Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác

Trích tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới biển (1868), ông tin rằng ước mơ chinh phục đại dương của con người sớm muộn sẽ được thực hiện, và chiếc tài ngầm lí tưởng của ông hoàn toàn không phải là ý tưởng viển vông.

c. Phương thức biểu đạt

Văn bản Cuộc chạm trán trên đại dương có phương thức biểu đạt là tự sự

d. Bố cục

Cuộc chạm trán trên đại dương có bố cục gồm 3 phần

Phần 1: Từ đầu đến “nhưng nó vẫn phớt lờ”: Sự xuất hiện của cá thiết kình.

Phần 2: “Có thể hi vọng rằng...” đến “...mất tinh thần khi rơi xuống nước: Cuộc chạm trán trên biển.

Phần 3: Còn lại: Tàu ngầm xuất hiện.

e. Giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật

  • Giá trị nội dung

Tác phẩm không những thể hiện khát vọng chinh phục đại dương, chinh phục khoa học mà còn gợi ra ước mơ khám phá, khát khao làm chủ thế giới muôn điều bí ẩn của con người.

  • Giá trị nghệ thuật

- Mang đậm chất hiện thực, sống động.

- Giọng văn kể chuyện hấp dẫn, cách diễn đạt hài hước, dí dỏm.

- Lối viết đơn giản, dễ hiểu.

Soạn văn 7 bài Cuộc chạm trán trên đại dương ngắn nhất

II. Trả lời câu hỏi sách giáo khoa

1. Trước khi đọc


Câu 1 (trang 27, SGK Ngữ văn 7, tập 2):

Nếu là một nhà phát minh, em muốn chế tạo sản phẩm khoa học gì cho tương lai?

Lời giải

Nếu được làm một nhà khoa học vĩ đại, em muốn mang đến cho thế giới, cộng đồng, xã hội những phát minh vĩ đại nhất, đó chính là chiếc vòng tay cảm ứng, mỗi khi sử dụng đều xuất hiện một màn hình ảo to lớn, cho phép em sử dụng như một chiếc điện thoại thông minh, có thể xem camera ở nhà mỗi khi đi xa, liên lạc, video call với bạn bè, xem tin tức,.. nó đem lại lợi ích rất lớn trong đời sống sinh hoạt và công việc, không cần phải cồng kềnh sợ bị rơi, mất.


Câu 2 (trang 27, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Các nhà khoa học nhận định rằng sự sống đầu tiên trên Trái Đất nảy sinh từ đại dương. Nhận định đó gợi cho em những suy nghĩ gì?

Lời giải

- Đại dương có vai trò rất quan trọng vì nó là nơi khởi nguồn của sự sống cho con người, cho vạn vật trên Trái Đất.

+ Đại dương là nơi rộng lớn; ẩn chứa những điều mới mẻ, kì thú.

+ Đại dương là nơi để vạn vật có thể sinh sôi, nảy nở và phát triển.

2. Đọc văn bản


Câu 1 (trang 27, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Suy đoán: Con cá thiết kình này có gì khác thường?

Lời giải

- Cá thiết kình này có thể phát ra ánh điện: “ánh điện của con cá thiết kình cũng phụt tắt”.


Câu 2 (trang 28, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Theo dõi: Chú ý chi tiết miêu tả sự xuất hiện của con cá.

Lời giải

- Một vật dài màu đen nổi lên khỏi mặt nước độ một mét

- Đuôi nó quẫy mạnh làm nước biển sủi bọt. Chưa ai thấy đuôi cá quẫy sóng mạnh như vậy bao giờ!

- Con cá lượn hình vòng cung, để lại phía sau một vệt sáng lấp lánh.

- […] con cá không dài quá tám mươi mét. Chiều ngang hơi khó xác định, tôi có cảm tưởng rằng nó cân đối một cách lạ lùng về cả ba chiều.

- Hai lỗ mũi nó vọt lên hai cột nước cao tới bốn mươi mét…cách thở của cá thiết kình

→ Như vậy, con cá này rất to lớn, lạ và khó xác định.


Câu 3 (trang 28, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Theo dõi: Cuộc đuổi bắt con cá của chiếc tàu chiến.

Lời giải

- Nghe lệnh thuyền trưởng: “Hai ống khói tàu nhả ra những cuộn khói đen, boong tàu rung lên vì áp lực trong nồi hơi”.

+ Chân vịt bắt đầu quay. Tàu Lin-côn lao thẳng về phía con cá.

+ Cuộc đuổi bắt kéo dài ít nhất bốn mươi lăm phút, nhưng tốc độ chiếc tàu không cho phép nó theo kịp con cá”.

- Nét Len lên vị trí chiến đấu:

+ Lò hơi hoạt động mạnh, chân vịt bắt đầu quay bốn mươi ba vòng một phút. Đồng hồ chỉ tốc độ mười tám phẩy năm hải lí một giờ […]

+ Trong suốt một giờ, chiếc tàu chiến không tiến gần thêm được một sải.

- Mười giờ năm mươi phút đêm hôm ấy, cách tàu ba hải lí lại bừng lên ánh điện sáng chói như đêm trước.

+ Con cá nằm yên…Thuyền trưởng Phác-ra-guýt ra lệnh tàu chạy từ từ để đối thủ khỏi thức giấc. Nét lên lại vị trí chiến đấy, tàu Lin-côn lặng lẽ tới cách con cá bốn trăm mét.

+ Khi tàu cách con cá hơn sáu mét, cánh tay Nét bỗng giơ cao, phóng mũi lao sắt lên không trung, một tiếng kêu lanh lảnh phát ra như tiếng kim loại chạm nhau.


Câu 4 (trang 30, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Dự đoán: Mũi lao đã đâm trúng vật gì?

Lời giải

- Mũi lao đã đâm trúng:

+ Quái vật được bọc bởi các tấm thép.

+ Một con cá thiết kình bọc thép khổng lồ.

+ Tàu ngầm.


Câu 5 (trang 31, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Hình dung: Hình dáng bên ngoài của chiếc tàu ngầm

Lời giải

- Hình dáng bên ngoài của chiếc tàu ngầm:

+ Được thiết kế với kích thước to và thon dài.

+ Xung quanh được bao bọc bởi thép.

+ Hai bên có vây lái được điều khiển bằng hệ thống điện.

+ Bên trên có tháp điều khiển chứa ống nhòm để quan sát và di chuyển.


Câu 6 (trang 30, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Đối chiếu: Điều em đã dự đoán khi đọc phần (2) của văn bản có phù hợp với điều được các nhân vật khám phá ở đây không?

Lời giải

-  Điều em dự đoán khi đọc phần (2)

+ Có phù hợp: là một chiếc tàu ngầm – “do bàn tay con người tạo ra [...] chúng tôi đang nằm trên một chiếc tàu ngầm kì lạ”.

+ Không phù hợp: nó không phải là một quái vật hay con cá thiết kình bọc thép – “cái mà người ta vẫn tưởng là động vật, là quái vật, là hiện tượng kì lạ của thiên nhiên […] chúng tôi đang nằm trên một chiếc tàu ngầm kì lạ trông tựa một con cá bằng thép khổng lồ.”

3. Sau khi đọc


Câu 1 (trang 33, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Đọc phần (1) của văn bản và nêu những chi tiết miêu tả hình dáng lạ lùng của con cá thiết kình.

Lời giải

- Cá thiết kình này có thể phát ra ánh điện: “ánh điện của con cá thiết kình cũng phụt tắt”, dài màu đen, đuôi nó quẫy mạnh "Chưa ai thấy đuôi cá quẫy sóng mạnh như vậy bao giờ!”, con cá không dài quá tám mươi mét, chiều ngang hơi khó xác định, tôi có cảm tưởng rằng nó cân đối một cách lạ lùng về cả ba chiều. Hai lỗ mũi nó vọt lên hai cột nước cao tới bốn mươi mét, thân nó rắn như đá, không mềm như cá voi, cái lưng đen bóng, nhẵn thín, phẳng lì chứ không có vảy.


Câu 2 (trang 33, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Cuộc chạm trán trên đại dương dẫn ba nhân vật Pi-e A-rôn-nác, Công-xây và Nét Len vào cuộc phiêu lưu trong không gian nào? Lúc ấy, không gian này quen thuộc hay xa lạ với họ?

Lời giải

- Không gian: trong khoang chiếc tàu ngầm đang ở dưới đáy đại dương. Không gian ấy xa lạ với họ bởi vì chiếc tàu ngầm được thắp sáng và điều khiển bằng điện, có những tính năng hiện đại, ưu việt mà khoa học kỹ thuật thời đó chưa có được


Câu 3 (trang 33, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Nhan đề Hai vạn dặm dưới biển đã thể hiện ước mơ gì của Giuyn Véc-nơ và những người cùng thời với ông? Ước mơ ấy ngày nay đã được hiện thực hóa như thế nào?

Lời giải

- Nhan đề thể hiện: Uớc mơ chinh phục biển cả của Giuyn Véc-nơ và những người cùng thời. Khát vọng chinh phục biển cả ấy mãnh liệt và lớn lao thể hiện một con người đã dành cả tình yêu cho biển cả và sẵn sàng thám hiểm, khám phá sự bí ẩn của thế giới.

- Ngày nay với sự phát triển của khoa học công nghệ thì việc khám phá dưới đáy đại dương được thực hiện dễ dàng, thuận tiện hơn, con người có thể khám phá sâu hơn dưới lòng đại dương và những người không được ngắm nhìn trực tiếp thì vẫn có thể thấy trên các trang báo tin tức với hình ảnh sắc nét, đa dạng.


Câu 4 (trang 33, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Theo em, nhà văn đã sáng tạo ra hình ảnh chiếc tàu ngầm dựa trên cơ sở hiện thực nào?

Lời giải 

Vào thời điểm Giuyn Véc-nơ cho ra đời tác phẩm Hai vạn dặm dưới biển, thế giới đã có tàu chạy dưới mặt nước nhưng vô cùng thô sơ không hiện đại và tối tân như tàu ngầm Nau-ti-luýt. Hình ảnh chiếc tàu ngầm được nhà văn tạo ra dựa vào khả năng liên tưởng và quan sát dựa trên cơ sở khoa học là những con tàu ở thời đó bởi khoa học chính là “cái lõi sự thực” của những câu chuyện viễn tưởng.


Câu 5 (trang 33, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Nêu tác dụng của việc nhà văn đã để cho một nhà khoa học vào vai người kể chuyện ngôi thứ nhất.

Lời giải

Tác giả đã viết nên tác phẩm của mình khi để người kể trần thuật ở ngôi thứ nhất. Người kể chuyện là một nhà khoa học - vị giáo sư với ước mơ cao cả chinh phục thế giới biển cả, là một người có những đặc điểm ước mơ, sáng tạo như tác giả, điều đó cho thấy tác giả đang tự mình thiết lập nên hình tượng một nhận vật thể hiện được cái tôi của bản thân ông. Khi để một nhà khoa học kể lại câu chuyện về chiếc tàu ngầm tối tân thì có sức thuyết phục cũng như phù hợp hơn vì nó sẽ mang tính khoa học cao. Những kiến thức hay lập luận của nhân vật người kể chuyện về các vấn đề kĩ thuật, công nghệ và đại dương vừa đảm bảo tính chính xác và tuân theo lô-gíc khoa học, vừa đảm bảo sức hấp dẫn nhờ trí tưởng tượng phong phú của nhà văn. Nhưng nếu để Nét-len hay Công-xây đảm nhiệm chức năng người kể chuyện thì câu chuyện sẽ thiếu đi sức hấp dẫn, bởi chỉ nó nhà khoa học mới có thể sở hữu những kiến thức uyên bác về kĩ thuật và thế giới tự nhiên một cách rõ ràng, khoa học, thực tế nhất.


Câu 6 (trang 33, SGK Ngữ văn 7, tập 2) 

Liệt kê những câu văn thể hiện tư duy lô-gic đặc trưng của truyện khoa học viễn tưởng trong đoạn kể lại những phán đoán của nhân vật giáo sư Pi-e A-rôn-nác - người kể chuyện - về chiếc tàu ngầm.

Lời giải

Những câu văn thể hiện tư duy lo-gic theo đặc trưng của truyện khoa học viễn tưởng:

- Khả năng suy nghĩ của tôi bỗng trở lại ngay, trí nhớ được hồi phục.

- Tôi thử lấy chân gõ

- Nếu vậy thì tôi phải xếp quái vật này vào loại bò sát như rùa hay cá sấu.

- Cái mà người ta vẫn tưởng là động vật, là quái vật, là hiện tượng kì lạ của thiên nhiên, cái đã làm cho cả thế giới bác học bế tắc đã kích động óc tưởng tượng của các thủy thủ ở cả hai bán cầu, lại là hiện tượng kì diệu hơn, do bàn tay con người tạo ra

- Nhưng nếu đó là cái mai bằng xương của loài động vật thời cổ đại thì sao?-

- Chúng tôi đang nằm trên một chiếc tàu ngầm kì lạ trông tựa một con cá thép khổng lồ


Câu 7 (trang 33, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Đề tài của tác phẩm Hai vạn dặm dưới biển là gì? Hiện nay, đề tài đó có còn nhận được sự quan tâm đặc biệt của chúng ta nữa hay không? Vì sao?

Lời giải

Tác phẩm Hai vạn dặm dưới biển viết về đề tài phát kiến khoa học công nghệ trong tương lai, một trong những đề tài của truyện khoa học viễn tưởng.

Hiện nay, đề tài về phát kiến khoa học công nghệ trong tương lai luôn được các nhà văn viết truyện khoa học viễn tưởng quan tâm, dù bất cứ thời đại nào. Các bạn đọc với niềm đam mê, yêu thích các tác phẩm khoa học viễn tưởng đều dành sự quan tâm đặc biệt cho đề tài, mặc dù nó đã không còn là một thế loại mới mẻ xuất hiện trên diễn đàn văn học. Với sự phát triển của khoa học kĩ thuật ngày nay, hình ảnh những chiếc tàu ngầm đã không còn là điều hết sức ngạc nhiên, choáng ngợp khi người khác nhìn vào song nó vẫn luôn là điều mà không chỉ các nhà khoa học mà còn có biết bao người mong chờ những khám phá bên dưới đáy đại dương bao la rộng lớn, tràn đầy bí hiểm.


Câu 8 (trang 33, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Theo em, con người cần làm gì để vừa chinh phục đại dương vừa không làm ảnh hưởng đến môi trường biển?

Lời giải

Việc chinh phục đại dương là một việc làm đầy ý nghĩa, con người có thể khám phá ra rất nhiều những điều kì điệu đến từ thế giới dưới mặt nước. Tuy nhiên, vấn đề mà con người cần quan tâm khi khám phá biển cả đó chính là làm thế nào để vừa khám phá được đại dương mà không gây ảnh hưởng đến môi trường.

- Khám phá không đồng nghĩa với phá hủy, khi con người xuống đại dương để tìm kiếm thì không được làm hại đến các sinh vật dưới biển, bởi với sự tò mò của con người luôn muốn mở rộng vốn hiểu biết của bản thân đối với thế giới đại dương

- Trong quá trình làm việc, kỉ luật lao động rất quan trọng, nhất là không xả thải, vất những đồ rác xuống biển

- Không sử dụng những chất độc hại để thực hiện mục đích mang tính cá nhân

- Và cần nhận ra được ý thức, trách nhiệm của bản thân mình, cùng với đó là tuyên truyền để mọi người xung quanh không hành động gây hại đến môi trường biển

admin
2/1/2024
Đánh giá bài viết
icon-make-question icon-make-question